احكام روزه ومبطلات روزه ونماز جمعه وجماعت
موضوع تحقيق:
احكام روزه ومبطلات روزه ونماز جمعه وجماعت
دبيرمربوطه:آقاي تاجور رستمي
تهيه كننده گان: مجتبي بني شريف- صادق كريم زاده
ميلاد عبدالهي- حسين قاسمي- محمد رضا مصطفوي
دبيرستان شاهد شهركرد
كلاس اول1
احكام ومبطلات روزه
1- خوردن وآشاميدن
2- نيت باطل كردن روزه (البته اگرشخص تصميم قطعي گرفته كه روزه را باطل كند ولي بعدا منصرف مي شود روزي او باطل است ولي اگر شك پيدا كند كه آيا تصميم به انجام اين عمل گرفته يا نه روزه ي آن شخص دچارمشكل مي شود وبايد روزه را باطل كند وبعد هم آن را قضا كند)
3- وارد شدن گرد وغباربه حلق (اگر غبار به حلق برسد روزه باطل است ولي اگر فقط وارد دهان يا بيني شود اشكال ندارد)
4- خون افتادن دهان(البته اگر خون به حلق برسد روزه باطل است ولي اگر به حلق نرسد اشكال ندارد ولي برفرد واجب است كه از رسيدن خون به حلق جلوگيري كند)
5- استعمال دخانيات
6- استفاده از آمپول وساير تزريقات(آمپول هايي كه براي بي حس كردن به كارمي رود مانعي ندارد)
7- بيرون آمدن مني به طور عمد
8- اماله كردن با چيزهاي حرام
9- دروغ بستن به خدا و پيامبر(ص) و جانشينان او
- اگر كسي شخصي را وادار به باطل كردن روزه كند وشخص اين درخواست چيزي بخورد يا بيا شامد روزه باطل است.
- وارد شدن چيزي به زوردر حلق يا فروبردن به زور در آب روزه را باطل
نمي كند ولي اگر فرد دراثر درخواست زياد چيزي در حلق فرو برد يا سر را در آب كند روزه باطل است.
- فرو بردن اخلاط سروسينه روزه را باطل نمي كند ولي اگر به دهان برسد بايد از فروبردن آن خودداري كرد.
موارد اضافي
- اگرشخصي وكيل به دادن غذا به مساكين شود براي پول دست مزد پختن غذا نمي تواند ازپول كفاره بردارد ولي گرفتن پول براي پختن اين غذا جايز است.
- رعايت ترتيب بين قضا وكفاره در كفاره ي روزه واجب نيست.
- اگر كسي درماه رمضان به مسافرت براي انجام ماموريت ديني ويا...برود بعد از برگشت فقط بايد قضاي هر روز را بگيرد.
- اگر كسي چند سال روزه يا نماز نخوانده وفعلا تصميم به توبه گرفته ولي توانايي مالي هم ندارد قضاي روزه ها فوت شده در هيچ صورتي ساقط نمي شود ولي نسبت به كفاره ي افطاره ي عمدي روزه ماه رمضان چنانچه قدرت
به روزه ي دو ماه اطعام شصت مسكين براي هر روز نداشته باشد بايد به هر تعداد فقير كه قادر است غذا بدهد واحتياط آن است كه استغفار نيز بكند يعني با
دل وزبان بگويد استغفرالله (از خداوند بخشايش مي طلبم)
- اگر كسي به علت نداشتن قدرت مالي وتوانايي بدني به جاي كفاره استغفار كرده وبعدا داراي توانايي شده در فرض مرقوم انجام كفاره لازم نيست گرچه احتياط مستحب آن است كه انجام داده شود.
- اگر كسي به مدت صدوبيست روز روزه نگرفته قضاي آنچه از ماه رمضان از او فوت شده بر او واجب است واگر اخطار شرعي بوده علاوه بر قضا كفاره ي هرروز هم واجب است كه عبارت است از شصت روز روزه ويا اطعام شصت فقير.
- جويدن غذا براي بچه يا پرنده و چشيدن غذا و مانند اينها كه معمولا به حلق نمي رسد اگر چه اتفاقا به حلق برسد روزه راباطل نمي كند ولي اگر انسان بداند كه به حلق مي رسد چنانچه فرو رود روزه اش باطل مي شود وبايد قضاي آن را بگيرد و كفاره هم بر او واجب مي شود.
-اگر انسان نمي تواند براي ضعف روزه را بخورد ولي اگر ضعف او به قدري است كه معمولا نمي شود آن را تحمل كرد خوردن روزه اشكال ندارد.
- اگر كسي نداند كه چقدر قضاي روزه دارد به همين دليل روزه ي مستحبي قضاي روزه بگيرد چون اين روزه به علت استحباب است واز او قبول نمي شود.
- اگر شخصي در اوايل سن تكليف به علت عدم توانايي روزه نگرفته اگر بدوون عذر افطار كرده باد غذا و كفاره را انجام دهد ولي اگر خوف داشته باشد كه اگر روزه بگيرد مريض مي شود فقط غذاي روزه ها بر عهده ي او مي باشد.
- كسي كه تعداد روزه هايي كه نگرفته يا نماز نخوانده نمي داند يا نمي داند كه آيا روزه اش را بر اثر عذر شرعي باطل كرده يا عمدا جايز است به غذاي آن مقدار روزه يا نماز فوت شده كه به آن يقين دارد در صورت شك در افطار عمدي كفاره واجب نيست .
بر گرفته از استفتاءات حضرت آيت الله خامنه اي
نماز جماعت
مستحب است نمازهاي واجب خصوصا نمازهاي يوميه را به جماعت بخوانند ودر نماز صبح ومغرب و عشاء خصوصا براي همسايه ي مسجد وكسي كه صداي اذان مسجد را ميشنود بيشتر سفارش شده است .
در روايتي وارد شده است كه اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند هر ركعت از نماز آنها ثواب صد وپنجاه نماز داردواگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعت ثواب ششصت نماز دارد وهر چه بيشتر شوند ثواب بيشتر مي شوندتا به ده نفر برسند وعده ي آنها كه از ده گذشت اگر تمام آسمانها كاغذ ودرياها مركب ودرختها قلم وجن وانس وملائكه نويسنده شوند نمي توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند .
حاضر نشدن در نماز جماعت ازروي بي اعتنايي جايز وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند مستحب است كه انسان صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند ونماز جماعت از نماز اول وقت كه تنها خوانده شود بهتر است.
ونيز نماز جماعتي را كه مختصر بخوانند از نماز فرادا كه آن را طول بدهند بهتر
است .
وقتي كه جماعت بر پا مي شود مستحب است كسي كه نمازش را فرادا خوانده دوباره با جماعت بخواند واگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده نماز دوم او كافي است .
كسي كه در نماز وسواس دارد و فقط در صورتي كه نماز را با جماعت بخواند از وسواس راحت مي شود بايدنماز را به جماعت بخواند.
اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كنند كه نماز را به جماعت بخواند چون اطاعت پدر ومادر واجب است بنا بر احتياط واجب بايد نماز را به جماعت بخواند.
موقعي كه امام جماعت نماز يوميه مي خواند هر كدام از نمازهاي يوميه را ميشود به او اقتدا كرد ولي اگر نمازش را احتياطا قضا ميكند يا قضاي نماز كس ديگر را مي خواند اگر چه براي آن پول نگرفته باشد اقتداي به او اشكال دارد اگر انسان بداند كه از آن كس كه براي او قضا مي خواند نماز فوت شده كه در اين صورت اقتداي به او اشكال ندارد .
اگر امام در محراب باشد و كسي پشت سر او اقتدا نكرده باشد كساني كه دو طرف محراب ايستاده اند به واسطه ي ديوار محراب امام را نمي بينند نمي توانند اقتدا كنند بلكه اگر كسي هم پشت سر امام اقتدا كرده باشد اگر به واسطه ي درازي صف اول كساني كه دو طرف صف ايستاده اند امام را نبينند مي توانند اقتدا كنند.
اگر صفهاي جماعت تا درب مسجد باشد كسي كه مقابل درب پشت صف ايستاده نمازش صحيح مي باشد .
كسي كه پشت ستون ايستاده اگر از طرف راست يا چپ به واسطه ي ماموم ديگر به امام متصل نباشد نمي تواند اقتدا كند بلكه اگر هم از دو طرف متصل باشد ولي از جلو اتصال نداشته باشد و هيچ كدام از آنها مامومين صف قبل ولو يك نفر را نبيند جماعتشان اشكال دارد .
اگر بين كساني كه در يك صف ايستاده اندبچه ي مميزچناچه ندانند نماز او باطل است مي توانند اقتدا كند بعداز تكبير امام اگر صف جلو آماده ي نماز و تكبير گفتن آنان نزديك باشد كسي كه در صف بعد ايستاده مي تواند تكبير بگويدولي احتياط مستحب آن است كه صبر كند تا تكبير صف جلو تمام شود .
اگربداندنماز يك صف از صفهاي جلو باطل است در صفهاي بعد نمي تواند اقتدا كند ولي اگر نداند نماز آنان صحيح است يا نه ميتواند اقتدا كند .
اگر ماموم بعد از نماز بفهمد كه امام عادل نبوده يا به جهتي نمازش باطل بوده نمازش صحيح است .
اگر ماموم به واسطه ي عذري بعد از حمد و سوره ي امام نيت فرادا كند لازم نيست حمد و سوره را بخواند ولي اگر پيش از تمام شدن حمد وسوره نيت فرادا كند بايد مقداري را كه امام نخوانده بخواند . اگر شگ كند كه نيت فرادا كرده يا نه بايد بنا بگذارد كه نيت فرادا نكرده است.
اگر موقعي كه امام در ركوع است اقتدا كند وبه ركوع امام برسد اگرچه ذكر امام تمام شده باشد نمازش به طور جماعت صحيح است ويك ركعت حساب مي شود اما اگر به مقدار ركوع خم شود وبه ركوع امام نرسد نمازش به طور فرادا صحيح مي باشد و بايد آن را تمام كند.
اگر موقعي كه امام در ركوع است اقتدا كند و به مقدار ركوع خم شود وشك كند كه به ركوع امام رسيده يا نه نمازش صحيح است و فرادا مي شود .
اگر موقعي كه امام در ركوع است اقتدا كند وپيش از آن كه به اندازه ي ركوع خم شود امام سر از ركوع بردارد مي تواند نيت فرادا كند يا صبر كند تا امام براي بعد ركعت برخيزد وآن را ركعت اول خود حساب كند ولي اگر برخاستن امام به قدري طول كشيد كه نگويد اين فرد نماز جماعت مي خواند بايد نيت فرادا نمايد اگر اول نماز يا بين حمد و سوره اقتدا كند وپيش از آن كه به ركوع برود امام سر از ركوع بردارد نماز او به طور جماعت صحيح است و بايد ركوع كند وخود را به امام برساند . اگر موقعي برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است و بخواهد به ثواب جماعت برسد بايد بعد از نيت بنشيند و تشهد را با امام بخواند و سلام نگويد وصبر كند امام سلام نماز را بدهد بعد بايستي بدون آن كه دوباره نيت كند حمد و سوره را بخواند وآن را ركعت اول نماز خود حساب كند .
در نماز جماعت بايد بين امام وماموم پرده ومانند آن كه پشت آن ديده نمي شود فاصله نباشد و هم چنين است بين امام وماموم ديگري كه انسان بواسطه ي او به امام متصل شده است ولي اگر امام مرد و ماموم زن باشد چنان چه بين آن زن وامام و بين آن زن و ماموم ديگري كه مرد است و زن به واسطه ي او به امام متصل شده برده ومانند آن باشد اشكالي ندارد .
كسي كه مي داند اگر سوره را بخواند در ركوع به امام نمي رسد بايد سوره را نخواند ولي اگر خواند نمازش صحيح است.
كسي كه يقين دارد اگر سوره رابخواند به ركوع امام مي رسد چنانچه سوره را بخواند به ركوع نرسد نمازش صحيح است.
اگر به خيال آن كه امام در ركعت سوم يا چهارم است حمد و سوره بخواند وپيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده
نمازش صحيح است .
اگر موقعي كه مشغول نماز مستحبي است جماعت بر پا شد چنان چه اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد مستحبي است نماز را رها كند و مشغول نماز جماعت شود.
اگر موقعي كه مشغول نماز سه يا چهار ركعتي است جماعت بر پا شود چنانچه به ركوع ركعت سوم نرفته واطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد مستحب است به نيت نماز مستحبي نماز را دو ركعتي تمام كند و خود را به جماعت برساند.
كسي كه يك ركعت از امام عقب مانده وقتي امام تشهد ركعت آخر را
مي خواند مي تواند برخيزد و نماز راتمام كند وبا انگشتان دست و
سينه ي پا را بر زمين بگذارد و زانو ها را بلند نگه دارد و صبر كند تا امام سلام نماز را بگويد و بعد برخيزد.
برگرفته از رساله ي توضيح المسائل امام خميني (قدس سره)
نماز جمعه
نماز جمعه دو ركعت است ودر روز جمعه جانشين نماز ظهرمي شود و در زمان حضور پيامبر(ص) امام معصوم (ع) و نايب خاص او واجب عيني است اما در زمان غيبت كبري واجب تخييري است يعني ميان نماز جمعه ونماز ظهر مخيراست ولي در زماني كه حكومت عدل اسلامي باشد احتياط آن است كه ترك نشود .
احكام نماز جمعه
الف) وقت نماز جمعه از اول ظهر است به مقداري كه اذان و خطبه ها و نماز مطابق معمول انجام شود و با گذشتن اين مقدار وقت نماز جمعه پايان مي يابد وبايد نماز ظهر خوانده شود .
ب) كساني كه تا دو فرسخي از محل نماز جمعه قرار دارند مشمول حكم نماز جمعه هستند ودر صورتي كه نماز جمعه واجب عيني باشد حضور آنها در نماز جمعه واجب است .
ج) هرگاه كسي به خطبه ها نرسد و در نماز شركت كند يا فقط يك ركعت از نماز جمعه را درك نمايد نماز او صحيح است ولي احتياط واجب آن است كه عمدا تاخير نيندازد .
د) نماز جمعه بايد به جماعت خوانده شود و حداقل جمعبت براي انعقاد جمعه پنج نفر است ( امام جمعه و چهار نفر ديگر ) .
ه) فاصله ي دو نماز جمعه بايد كمتر از يك فرسخ نباشد كه اگر در كمتر از يك فرسخ دو نماز جمعه خوانده شود نماز اولي صحيح و دومي باطل است .
و) نماز جمعه بر مسافران و زنان و بيماران و از كارافتادگان واجب نيست ولي اگر آنها در نماز جمعه حاضر شوند نمازشان صحيح است اما احتياط واجب آن است كه پنج نفر اصلي نماز جمعه ( امام وچهارنفر ديگر ) غير آنها باشد .
طريقه ي نماز جمعه
نماز جمعه دو ركعت است مانند نماز صبح و دو قنوت دارد يكي در ركعت اول پيش از ركوع و دومي درركعت دوم بعد ازركوع . مستحب است امام درركعت اول بعدازحمد سوره ي جمعه را بخواند. درركعت دوم سوره ي منافقين را وهرگاه مشغول يكي از اينها شود احتياط واجب آن است كه به سوره ي ديگري عدول نكند .
بايد قبل از نماز جمعه دو خطبه به وسيله ي امام جمعه خوانده شود . خطبه ها بايد بنابر احتياط واجب بعد از اذان ظهر باشد و اگر قبل از آن خوانده شود اعاده كنند .
ويژگي خطبه هاي نماز جمعه:
1- حمد وثناي الهي
2- صلوات بر محمد وآل محمد
3- وعظ وارشاد وسفارش به تقواي الهي
4- خواندن يك سوره ي كوتاه در هر خطبه
5- بنابراحتياط واجب براي خود و مومنين و مومنات استغفار كند ودر خطبه ي دوم ائمه هدي (ع) را هنگام صلوات و درود يك به يك نام ببرد.
بر گرفته از رساله ي توضيح المسائل حضرت آيت الله العظمي
مكارم شيرازي